Türkiye’de emekli, dul ve yetim aylığı alan dosya sayısının 17 milyona yaklaşması ve sistem üzerindeki mali yükün artması nedeniyle emekli maaş hesaplama modelinde köklü değişiklik hazırlıkları başlatıldı. Hükümet tarafından oluşturulan komisyon, mevcut yapıda bulunan farklı hesaplama yöntemleri ve kurumlar arası uygulama ayrılıklarını ortadan kaldırmayı hedefleyen kapsamlı bir reform üzerinde çalışıyor.
Mevcut sistemde emekli maaşları 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç ayrı dönem esas alınarak hesaplanıyor. Her dönem için farklı aylık bağlama oranı ve katsayı uygulanması, aynı çalışma süresine sahip kişiler arasında maaş farkına yol açıyor. Yeni modelde tek hesaplama formülüne geçilmesi ve ortak bir aylık bağlama oranı belirlenmesi seçenekler arasında yer alıyor.
Zam mekanizmasındaki farklılıklar da düzenleme başlıkları arasında bulunuyor. SSK ve Bağ-Kur emeklileri altı aylık enflasyon oranına göre artış alırken memur emeklileri toplu sözleşme hükümlerine tabi tutuluyor. Bu durum artış oranlarında farklı sonuçlar doğuruyor. Tüm emekliler için ortak zam sistemi oluşturulması veya maaşların aylık enflasyon verilerine göre güncellenmesi seçenekleri değerlendiriliyor.
Prim gün sayısı ile maaş arasındaki ilişki de yeniden ele alınıyor. Mevcut yapıda prim tutarının belirleyici olması nedeniyle uzun süre çalışan bazı sigortalıların daha düşük aylık aldığı durumlar ortaya çıkıyor. Yeni modelde prim gün sayısının maaş hesaplamasında daha etkili hale getirilmesi ve çalışma süresini artıran bir teşvik yapısı kurulması planlanıyor.
Emekli olunan yıl ile sonraki yıl arasında oluşan maaş farklarının önüne geçilmesi amacıyla güncelleme katsayısının sabitlenmesi seçeneği üzerinde de duruluyor. Böylece yıllar arası farklılıkların azaltılması hedefleniyor.
Taban maaş uygulaması da yeniden değerlendirilen başlıklar arasında bulunuyor. Düşük aylık alanlara avantaj sağlayan mevcut sistemin, taban maaşın hemen üzerinde gelir elde edenlerle arasında fark oluşturması nedeniyle alternatif modeller tartışılıyor. Kök maaşlara kademeli artış yapılması veya üst dilimlere ilave düzenleme getirilmesi seçenekler arasında yer alıyor.
SSK ile Bağ-Kur arasındaki prim gün şartı farklılığı da reform paketinde ele alınan konular arasında bulunuyor. Bağ-Kur’da 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200’e düşürülmesi ve kurumlar arasındaki norm farklılıklarının giderilmesi planlanıyor. Komisyon çalışmalarını tamamladıktan sonra hazırlanan reform paketinin kamuoyuna sunulması bekleniyor.
