ATM kapasitesini daha verimli kullanma gerekçesiyle başlatılan uygulamada önce 5, 10 ve 20 TL’lik banknotlar tedricen kaldırılırken, son aşamada 50 TL’lik banknotların da birçok ATM’de yer almaması nakit akışını yeniden tartışmaya açtı.
Düşük bakiyeli kullanıcılar daha fazla etkileniyor
Yeni düzenlemeden en çok etkilenen kesimlerin başında hesabında sınırlı bakiyesi bulunan vatandaşlar geliyor. Günlük harcamalarını küçük tutarlarla karşılayan öğrenciler, emekliler ve dar gelirli gruplar, ATM’lerden istedikleri tutarda nakit çekmekte zorlanıyor. Bu durum, küçük meblağlara erişimi kısıtlayarak günlük yaşamda pratik sorunlara yol açıyor.
Semt pazarlarında para üstü sorunu büyüyor
Nakit kullanımının yoğun olduğu semt pazarları ve mahalle esnafı da değişimden doğrudan etkileniyor. Dolaşımdaki en küçük banknotun fiilen 100 TL seviyesine çıkması, küçük alışverişlerde para üstü sıkıntısını artırıyor. Özellikle gramaj bazlı fiyatlandırmanın olduğu pazarlarda ödeme sırasında uyumsuzluklar yaşanabiliyor.
Esnaf bozuk para temin etmekte zorlanıyor
Bakkal, market, eczane ve küçük işletmeler, gün içinde müşterilere para üstü verebilmek için yeterli bozuk para bulmakta güçlük çekiyor. Birçok esnafın günün başında farklı işletmelerden bozuk para temin ederek işe başladığı, gün içinde ise nakit dengesini korumakta zorlandığı belirtiliyor. Küsuratlı işlemler, özellikle eczane ve küçük perakende noktalarında zaman zaman ödeme tartışmalarına neden olabiliyor.
Enflasyon ve bankacılık sistemi etkisi
Uzman değerlendirmelerinde, banknot dağılımındaki bu değişimin temelinde artan fiyat seviyeleri ve ATM’lerin fiziksel kapasite sınırlamaları olduğu belirtiliyor. Yüksek enflasyon nedeniyle işlem tutarlarının yükselmesi, bankaları daha büyük kupürlere yönlendirirken, küçük banknotların dolaşımdan çekilmesi “gizli bir erişim daralması” olarak değerlendiriliyor.
Mevcut eğilimin devam etmesi halinde hem nakit kullanımında hem de küçük ölçekli ticari işlemlerde yeni uyum sorunlarının ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.
