Türkiye’de altın ve dolar fiyatları her gün yeni bir rekor denerken, yetkililer hâlâ bu tabloyu “küresel gelişmeler” diyerek geçiştirmeyi tercih ediyor. Evet, dünya ekonomisi sıkıntılı. Evet, savaşlar, krizler, faiz artışları var. Ancak asıl soru şu: Aynı küresel fırtına neden bazı ülkeleri sarsarken, Türkiye’yi savurup duruyor?
ABD Merkez Bankası’nın faiz kararlarıyla dolar güçleniyor. Küresel sermaye güvenli limanlara kaçıyor. Altın ons fiyatı yükseliyor. Bunların hepsi doğru. Ama Türkiye’de gram altının rekor kırmasının tek sebebi ons fiyatı değil; asıl neden Türk Lirası’nın hızla değer kaybetmesi. Bu gerçeği görmezden gelerek yapılan her açıklama, vatandaşın aklıyla alay etmektir.
Altın, dünyada güvenli liman olabilir; Türkiye’de ise artık bir zorunlu sığınak. Çünkü vatandaş parasını bankada tutamıyor, TL’ye güvenemiyor, geleceğini öngöremiyor. Enflasyon rakamları kağıt üzerinde düşse bile, pazarda, markette, faturada yaşanan gerçek enflasyon ortada duruyor. İnsanlar birikimlerini korumak için dövize ve altına koşuyor; sonra da “neden yükseliyor” diye şaşırıyoruz.
Doların yükselişi sadece dış kaynaklı değil. Ekonomide güven sorunu var. Hukuk, öngörülebilirlik, kurumların bağımsızlığı ve tutarlı ekonomi politikaları zayıfladıkça, yabancı sermaye gelmiyor, yerli sermaye de ülkede durmak istemiyor. Sonuç: Talep artıyor, kur yükseliyor, fatura yine vatandaşa kesiliyor.
Üstelik bu tablo en çok dar gelirliyi eziyor. Maaş daha cebe girmeden eriyor. Asgari ücretli, emekli, sabit gelirli için altın artık yatırım değil, hayal. Dolar ise sadece ithalat kalemi değil; mazottan ekmeğe kadar her şeyin gizli zam anahtarı.
Kısacası mesele sadece dünya ekonomisi değil. Mesele, küresel rüzgâra karşı sağlam bir ekonomi gemisi inşa edememek. Altın ve dolar yükselirken kaybeden belli: Vatandaş. Kazanan ise belirsizlikten beslenen bu çarpık düzen.
Ve sorulması gereken son soru şudur:
Altın ve dolar ne zaman düşer?
Cevap net: Güven yeniden tesis edilmeden, adaletli ve tutarlı bir ekonomik düzen kurulmadan, bu yükselişin sonu görünmüyor.